loader image

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”. Instytucja Zarządzająca PROW 2014-2020 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.Operacja mająca na celu promocję obszaru historycznej Ziemi Chełmińskiej współfinansowana jest ze środków Unii Europejskiej w ramach poddziałania 19.3 „Przygotowanie i realizacja działań w zakresie współpracy z lokalną grupą działania” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Cel operacji: promocja i wzrost atrakcyjności obszaru historycznej Ziemi Chełmińskiej poprzez stworzenie szlaku promującego lokalne dziedzictwo kulturowe oraz lokalną przedsiębiorczość na obszarze działania partnerskich LGD “Vistula-Terra Culmensis -Rozwój przez tradycję”, ” Zakole Dolnej Wisły” oraz Ziemia Gotyku.

Tytuł projektu: Skarby Ziemi Chełmińskiej.

Skarby Ziemi Chełmińskiej logo

PARTNERZY


Generic selectors
Wyłącznie dokładnie pasujące treści
Szukaj w tytułach wpisów
Szukaj w treści strony
Szukaj w aktualnościach
Szukaj na podstronach serwisu

Gmina Łubianka


Kapliczka św. Rozalii

Patronką niewielkiej kapliczki ukrytej w leśnym zagajniku niedaleko kościoła w Przecznie jest św. Rozalia, której rodowód sięga włoskiego Palermo. Miejsce upamiętnia cudowną interwencję Świętej podczas epidemii dżumy, która dotknęła wieś w XVIII wieku. Doświadczył jej w 1735 roku Józef Szmania, który na polecenie otrzymane we śnie obmył się wodą z przepływającego przez przeczeński lasek źródełka i dzięki temu nie podzielił tragicznego losu swoich sąsiadów. Jako wotum wdzięczności za uratowanie życia Szmania wyrzeźbił wizerunek św. Rozalii w pniu drzewa, tworząc tym samym miejsce szczególnej czci Świętej Pustelnicy. Kult św. Rozalii przetrwał kolejne wieki, czego dowodem jest organizowane każdego roku w dniu 4 września nabożeństwo, które wieńczy uroczysta procesja z kościoła parafialnego do kapliczki.

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Przecznie

Świątynia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego liczy około 700 lat i jest sercem parafii, która odnotowana została już pod koniec XIII wieku. Nawę i wieżę wzniesiono z kamienia, a cegły użyto do budowy przypór, gzymsów oraz profili okiennych i portali. Prezbiterium nakryto sklepieniem krzyżowo-żebrowym, a w nawie rozpięto drewniany strop (obecny datowany jest na przełom XIX i XX wieku). Do najcenniejszych elementów wyposażenia kościoła należą: obraz przedstawiający Ukrzyżowanie Chrystusa z początku XVII wieku, uważany aż do XIX wieku za cudowny (o czym świadczą liczne wota wymienione w dokumentach z XVIII wieku); ołtarze boczne – w tym jeden z Przemienieniem Pańskim, wzorowany na rzymskim obrazie Rafaela (obecnie w Muzeum Watykańskim) oraz zawieszona nad wejściem do prezbiterium rzeźbiona tzw. Grupa Ukrzyżowania. Unikatem w skali światowej są 9 – stopniowe organy pochodzące z XVII wieku. Zachowane do dziś w oryginalnej formie należą do najstarszych instrumentów organowych w Polsce i w Europie. Nie dziwi więc fakt, że odbywające się w Przecznie każdego roku koncerty przyciągają miłośników muzyki organowej z całego kraju, a organy nazywane są przez organmistrzów „klejnotem dźwięków”.

Kościół pw. Św. Marii Magdaleny w Biskupicach

Kościół w Biskupicach nie jest, jak byśmy mogli przypuszczać, kościołem gotyckim. Tradycyjną, średniowieczną formę nadano mu dopiero w okresie baroku, kiedy na miejscu drewnianej świątyni wzniesiono nową, tym razem niemal w całości z kamienia. Przyjmuje się, że miało to miejsce w latach 1760-1764, o czym przypomina chorągiewka z datą umieszczona na wieży. We wnętrzu ustawiono wówczas pochodzący z poprzedniego kościoła ołtarz poświęcony patronce św. Marii Magdalenie wraz z towarzyszącymi mu ołtarzami bocznymi poświęconymi św. Franciszkowi z Asyżu i Najświętszej Marii Pannie. Wnętrze prezbiterium ozdobiła polichromia ze sceną Ukrzyżowania, na której u stóp Chrystusa malarz przedstawił Kościół, czyli Ecclesię oraz Synagogę. Uwagę wchodzących w zabytkową przestrzeń zwraca niewielka granitowa chrzcielnica oraz umieszczona na północnej ścianie kościoła zewnętrzna, wyjątkowa na całej ziemi chełmińskiej ambona wskazująca, że Biskupice były niegdyś celem pielgrzymek.

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Bierzgłowe

Kościół w Bierzgłowie należy do najstarszych gotyckich budowli naszego regionu. Znaleziony na przykościelnym terenie krzyżyk tzw. enkolpion świadczy, że docierali tutaj pielgrzymi z odległych części Europy, a może nawet z Jerozolimy. Istnieją przesłanki, że chrzczono tu i bierzmowano neofitów przechodzących z wiary pogańskiej na chrześcijaństwo. Świątynię wzniesiono w II połowie XIII wieku wykorzystując polne kamienie i cegłę z pobliskiej krzyżackiej cegielni w Zamku Bierzgłowskim. Wyposażenie świątyni zmieniało się na przestrzeni kolejnych stuleci. Dziś zobaczymy w niej cenne średniowieczne zacheuszki – krzyżyki konsekracyjne, strop z okresu międzywojennego, na którym zawieszono krucyfiks datowany na 2 poł. XVII wieku, ołtarz główny z obrazami Wniebowzięcia NMP z XIX wieku i wcześniejszy przedstawiający scenę Niepokalanego Poczęcia NMP z przełomu XVIII i XIX wieku oraz pochodzące z tego okresu dwa ołtarze boczne. Podziwiając wnętrze świątyni warto odszukać barokową chrzcielnicę z połowy XVII wieku o motywach ludowych, wyciosaną z jednego pnia drewna.

Pałac w Warszewicach

Historia pałacu w Warszewicach związana jest rodziną Zawiszów Czarnych herbu Przerowa, której przedstawiciel nabył majątek w 1850 r. Nowy właściciel – Alfred Zawisza Czarny rozbudował zastany dwór tworząc okazały dwukondygnacyjny, klasycyzujący w stylu pałac osadzony w rozległym parku. Ze względu na czynny udział Alfreda i jego brata w walkach z zaborcami, w warszewickiej rezydencji z pietyzmem przechowywano mundury oficerskie właściciela, chusty i pokrwawione bandaże. Alfred stworzył tu prywatne muzeum, w którym eksponował wydobyte z okolicznych pól kamienne, prehistoryczne narzędzia i popielice – urny pochodzące z grobów odkrytych w części jego majątku zwanego „Zawiszówką”. Część cennego wyposażenia utracono podczas II wojny światowej, kiedy majątek zajęły wojska niemieckie. Uratowane pamiątki znajdują się w posiadaniu rodziny Skarżyńskich z Torunia – spadkobierców ostatnich właścicieli Warszewic. Od 1950 roku w pałacu mieści się szkoła nosząca imię rycerza Zawiszy Czarnego.

Pałac w Wybczu

Pałac w Wybczu to rezydencja wzniesiona w XIX wieku przez niemieckiego ziemianina Carla Parparta. Wybudowany w latach 1854 – 1861 według projektu słynnego architekta Martiniego z Torunia, stanowił centrum majątku, którego powierzchnia przez całe dziewiętnaste stulecie liczyła ponad 500 hektarów. Budowlę wzniesiono na kształt niewielkiego zameczku wskazującego cechy neoklasycyzmu. Jego fasadę zdobiły cztery kariatydy, czyli postacie kobiet dźwigających elementy architektury, które podobnie jak inne zdobienia usunięto podczas powojennych prac remontowych. Pałac stanął pośrodku parku, którego pozostałości możemy podziwiać do dzisiaj. Spacerując alejkami snującymi się po 4 hektarowym, ogrodzie napotkamy 12 drzew uznanych za pomniki przyrody. Są wśród nich dęby szypułkowe, buki czerwonolistne, lipa drobonlistana i skrywająca się w pałacowym cieniu surma zwyczajna. Bogaty drzewostan kryje również szczątki rodzinnego grobowca Parpartów. Po 1945 roku w wyniku nacjonalizacji majątku, pałac w Wybczu zaadaptowano na szkołę, której patronuje słynny pomorski duchowny i historyk ks. Jan Kujot pochowany na cmentarzu w pobliskim Grzybnie.

Wąwóz Leszcz

Najpierw pieszo lub rowerem należy dotrzeć do Leszcza – dawnej włości rodu Leskich, gdzie odnajdziemy budynki majątku oraz położony malowniczo nad ciekiem wodnym spichrz, należący do leskiego folwarku. Mijając go po lewej stronie schodzimy biegnącą w dół ścieżką, zanurzając się w zieleń i słuchając szmeru wody. Po chwili docieramy do niewielkiej polany i mostka, który zbudowano jeszcze w średniowieczu (a współcześnie gruntownie odnowiono). Tu możemy odpocząć na specjalnie przygotowanym miejscu piknikowym. Kierując się dalej w lewo, dnem jaru, po około 200 metrach dotrzemy do podnóża grodziska, pełniącego niegdyś funkcję strażniczą na biegnącym w pobliżu szlaku bursztynowym. Po powrocie do mostka możemy wejść w drugi jar i podziwiać jego strome zbocza wsparte na fantazyjnie wygiętych korzeniach drzew. Po wyjściu z wąwozu możemy kontynuować naszą podróż drogą w kierunku krzyżackiej twierdzy w Zamku Bierzgłowskim.

Wiatrak w Bierzgłowie

Niewiele jest wiatraków „koźlaków”, które można zobaczyć poza muzeami etnograficznymi. Wiatrak w Bierzgłowie można podziwiać nie tylko z zewnątrz, ale również zwiedzić jego wnętrze poznając ekspozycję opowiadającą o zabytku, tradycjach młynarskich, mące i chlebie. Opowieści tej towarzyszą ceramiczne figury – młynarza siedzącego na skraju łóżka i stałych bywalców młynów, czyli kotów i myszy. Drewniana konstrukcja bierzgłowskiego wiatraka bierze swoją nazwę od możliwości obracania jej do wiatru na tzw. koźle. Sam zabytek powstał pod koniec XIX wieku i aż do czasów powojennych pracował dla rodziny Walterów. Dopiero władze komunistyczne wysokimi podatkami sparaliżowały jego pracę. Przez lata wiatrak popadał w ruinę, straszył zdekompletowanymi śmigami (skrzydłami) i dziurami w korpusie. Dzisiejszy – tak dobry stan zachowania, koźlak noszący imię Jan Paweł, zawdzięcza renowacji przeprowadzonej w 2011 roku, w którą zaangażowało się wiele osób, w tym prawdziwi mistrzowie ciesiółki i specjaliści od budowy młynów. Dzięki nim w Bierzgłowie nie stoi atrapa wiatraka, ale w pełni zrekonstruowana „maszyna” do mielenia zboża.

Zamek Krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim

Dotarcie do atrakcji turystycznych na terenie gminy Łubianka ułatwiają znaki wskazujące drogę do zabytków i miejsc rekreacji. Dzięki nim, jadąc z Torunia w kierunku Chełmna, bez problemu można dotrzeć do jednej z najstarszych, dobrze zachowanych budowli krzyżackich w Zamku Bierzgłowskim. Zamek powstał w swym zasadniczym zrębie w latach 1270-1305 na miejscu dawnej twierdzy pruskiej. Wzniesiono wtedy zespół budynków przedzamcza z zachowanymi do dziś oryginalnymi gotyckimi stodołami, masywną bramą wjazdową oraz dom komtura, kaplicę, kapitularz i pomieszczenie konwentu na zamku głównym. Obronność wzmocniono wysokimi murami, zwodzonym mostem i fosami otaczającymi siedzibę komtura od strony przedzamcza. Dostępu do głównej części zamku broniła brama z ceramicznym portalem, w którego centrum umieszczono płaskorzeźbę przedstawiającą krzyżaka jadącego na koniu. W kolejnych stuleciach w wyniku zmian właścicieli, pożarów i braku bieżących remontów zamek popadł w ruinę. Dopiero w XX wieku, gdy ulokowano w nim dom wypoczynkowy diecezji chełmińskiej, a następnie utworzono Diecezjalne Centrum Kultury należące do diecezji toruńskiej, krzyżacka warownia odzyskała dawną świetność. Dziś zamek przyciąga coraz więcej turystów, gości, pielgrzymów i jest nie tylko z nazwy żywym centrum lokalnej i ponadlokalnej kultury.


Adres

Sztynwag 46, 86-302 Sztynwag

Telefon

501-795-541 / 695-263-202

E-mail

sekretariat@lgdvistula.org

Wszystkie prawa zastrzeżone skarbychelminskie.pl – 2018 Copyright