loader image

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”. Instytucja Zarządzająca PROW 2014-2020 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.Operacja mająca na celu promocję obszaru historycznej Ziemi Chełmińskiej współfinansowana jest ze środków Unii Europejskiej w ramach poddziałania 19.3 „Przygotowanie i realizacja działań w zakresie współpracy z lokalną grupą działania” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Cel operacji: promocja i wzrost atrakcyjności obszaru historycznej Ziemi Chełmińskiej poprzez stworzenie szlaku promującego lokalne dziedzictwo kulturowe oraz lokalną przedsiębiorczość na obszarze działania partnerskich LGD “Vistula-Terra Culmensis -Rozwój przez tradycję”, ” Zakole Dolnej Wisły” oraz Ziemia Gotyku.

Tytuł projektu: Skarby Ziemi Chełmińskiej.

Skarby Ziemi Chełmińskiej logo

PARTNERZY


Generic selectors
Wyłącznie dokładnie pasujące treści
Szukaj w tytułach wpisów
Szukaj w treści strony

Miasto Chełmża


Bazylika konkatedralna pw. Świętej Trójcy

Niemożliwym jest opisanie chełmżyńskiej katedry w kilku zdaniach. Z przebogatej historii świątyni warto wymienić, że została zbudowana pomiędzy 1251 a około 1350 rokiem, a jej wnętrze stało się miejscem spoczynku bł. Jutty von Sangerhausen, krzyżaków oraz kilkudziesięciu biskupów i kanoników. Pod posadzką kościoła ufundowanego przez biskupa Heidenryka znajdują się korytarze, komory grobowe i tajemnicza kaplica św. Jana, w której spoczął wielki mistrz Zygfryd von Feuchtwangen. Wyposażenie kościoła tworzą zabytki z epoki gotyku (sedilia dla celebransów i rzeźbione Złożenie do grobu) oraz renesansowe relikty ołtarza głównego i nagrobek Piotra Kostki wyrzeźbiony w Krakowie. Znajduje się tu także manierystyczna ambona, barokowy ołtarz projektu G. B. Gisleniego (nadwornego architekta Władysława IV Wazy) oraz epitafia i obrazy z XIX i XX wieku. Z katedrą związana jest niezwykle ciekawa legenda o chełmżyńskim kubku, którą z pewnością opowie nam przewodnik z Punktu Informacji Turystycznej.

Dworzec kolejowy

Szybki rozwój Chełmży możliwy był dzięki linii kolejowej z Torunia do Gdańska, przebiegającej przez miasto. Pociągi pozwalały tanio transportować różne towary m.in. cukier, który produkowała zbudowana po 1880 roku cukrownia. Ilość mieszkańców dawnego biskupiego miasta zaczęła rosnąć. Wznoszono nowe domy, sklepy, zakłady i brukowano ulice. Przez dziesiątki lat głównym środkiem transportu była kolej, dlatego w Chełmży powstał okazały budynek dworcowy, w którym można było poczekać na pociąg i schronić się przed złą pogodą. Ponieważ składy pasażerskie nie prowadziły wtedy jeszcze wagonów restauracyjnych, zatrzymywano się na dłuższy czas na stacji, by spożyć obiad w dworcowej restauracji. W Chełmży krzyżowały się linie kolejowe biegnące z Bydgoszczy przez Kowalewo Pomorskie do Brodnicy (z lat 1885-1893-1900) oraz z Torunia do Chełmży (1882) i dalej do Malborka, Tczewa oraz Gdańska. Okazały neogotycki budynek, który do dziś urzeka swym pięknem pasjonatów dróg żelaznych, wzniesiono w 1897 roku na miejscu wcześniejszego dworca.

Kościół pw. Św. Mikołaja

Kościół św. Mikołaja miał w średniowieczu nieco niższą wieżę i pozbawiony był transeptu. Surowy z wyglądu, czerwienił się gotycką cegłą na zewnątrz, natomiast wewnętrzne ściany były pobielone. Wzniesiono go na przełomie XIII i XIV wieku niemal równocześnie z katedrą. Pełnił funkcję kościoła parafialnego, ponieważ katedra należała do biskupstwa. Wokół świątyni oraz pod jej posadzką chowano zmarłych mieszczan i okoliczną szlachtę. Mieszkańcy Chełmży fundowali szaty i naczynia liturgiczne, a burmistrz Żuława na początku XVII wieku sfinansował nowy ołtarz główny. W XIX wieku kościół trafił w ręce miejscowej gminy ewangelickiej, która przebudowała go podwyższając wieżę, dodając transept i wznosząc nowy szczyt wschodni. Król pruski przesłał z Berlina obraz Pokłon Trzech Króli namalowany w XVII wieku przez malarza Lucca Giordano w dalekim Neapolu. Po powrocie świątyni w ręce katolików w 1945 roku, wyposażono ją w przeniesione z katedry ołtarze. Mimo upływu czasu niezmiennie czuć w nim średniowieczną atmosferę.

Wieża ciśnień

Pod koniec XIX wieku – wraz ze wzrostem liczby mieszkańców, Chełmża potrzebowała coraz więcej wody pitnej. Dotychczas czerpano ją ze studni i z jeziora, skąd przynoszono ją w wiadrach do własnych domostw. Rozwój techniki umożliwił budowę sieci wodociągowej, dzięki której można było doprowadzić bieżącą wodę bezpośrednio do kranów. Przy dzisiejszej ulicy 3 Maja odkryto wówczas pięć podziemnych jezior. Z nich płynęła pompowana woda najpierw do zbiornika w wieży ciśnień – wzniesionej w najwyższym punkcie miasta w latach 1900-1901 , a następnie do rur i dalej do kranów. Wieża ciśnień, która jest trzecią co do wysokości wieżą w panoramie miasta po wieży kościołów św. Trójcy i św. Mikołaja, jest czynną ciągle pamiątką dynamicznej industrializacji miasta na przełomie XIX i XX wieku.

Ratusz miejski

Na terenie ziemi chełmińskiej znajduje się kilka interesujących ratuszy, które w języku niemieckim określane są mianem rathausów, czyli domów rady miasta. W Chełmży, która była siedzibą biskupów, rajcy spotykali się w prywatnym domu albo w ratuszu, którego lokalizacji nie znamy. Rozwój demograficzny miasta w II połowie XIX wieku wymusił budowę obecnego ratusza. Modny, neogotycki kształt budynku zaprojektował Reinhardt Uebrick z Torunia. Wzniesiono go w latach 1897-1900 na miejscu domu, który od 1857 roku pełnił rolę prowizorycznego miejsca obrad burmistrza i rady miejskiej. Nowa siedziba została wyposażona w odpowiednie meble, zegar, żyrandole i okna przeszklone witrażami. Wśród obrazów zdobiących ściany znajdowało się dzieło berlińczyka M. Plinznera z 1911 roku przedstawiające mistrza krajowego Konrada von Sack (przyjmowanego w Chełmży w 1306 roku przez wielkiego mistrza krzyżackiego Konrada von Feuchtwangena). Obraz ten podarowany został przez miejscowego kupca Ludwika Latte. Nad wejściem do sali posiedzeń umieszczono herb miasta oraz napis Sparen bei Zeit bringt gewinn. Zur unzeit sparen bringt Verlust („Oszczędzanie przyniesie zysk. Trwonienie przyniesie stratę”). 

Jezioro Chełmżyńskie

Żaglówki, łodzie, kajaki, a zimą bojery pozwalają spojrzeć na Chełmżę od strony wody. Na jego falach można bez trudu dojrzeć kaczki i perkozy, a czasem kormorany. Z uroków jeziora korzystają także wędkarze zasadzający się na okonia i sandacza. Jezioro Chełmżyńskie to polodowcowe jezioro rynnowe, o długości około 6 kilometrów i szerokości sięgającej nawet 550 metrów. Z jednej strony nad jego brzegiem znajduje się miasto Chełmża, z drugiej Zalesie, a wzdłuż brzegów rozsiane są ośrodki wypoczynkowe, pomosty wędkarskie i pola namiotowe. Chełmżyński akwen jest miejscem zawodów motorowodnych, rywalizacji kajakowych i regat. Z uroków wypoczynku nad wodą korzystają coraz liczniej przybywający do Chełmży i okolicznych miejscowości turyści.


Adres

Sztynwag 46, 86-302 Sztynwag

Telefon

501-795-541 / 695-263-202

E-mail

sekretariat@lgdvistula.org

Wszystkie prawa zastrzeżone skarbychelminskie.pl – 2018 Copyright